Posted on Leave a comment

Teknologi i klasserom

Det handler om å vere smart. Smart i korleis ein starter, smart i korleis ein bruker og smart ein evaluerer. Er ein det, kan ein oppnå meiningsfull bruk i klasserommet.

Respons har over ein periode via mykje tid til å undersøkje nett det. Eit prosjekt mellom Lesesenteret og ein kommune fulgte og studerte ein kva som skjer når der er 1:1 løysing med bærbar eining på pr. elev i perioden 2014-2017. Mykje av inspirasjonen til teksten kjem frå denne undersøkinga og er henvist til og kjelda nedst så du kan lese om du ynskjer.

Vil styrking av tilgong på digital ressurs bidra til å fornye undervisningspraksis?

Deltaking og deling er pedagogiske kjerneverdiar som lett lar seg overføre med bruk av digitale reiskap. Men det må gjerast smart, og med ein plan. Eg har liten tru på at setninga “her er ein digital dings, no blir alt bra” nokon sinne kjem til å bli bra. Nei, ein må vere kloke. Ein må gjere heimearbeidet sitt. Og praktisere det vi seier til ungane, “om du jobber med dette, så løsner det” – kanskje vi skal følge eigne råd?

Dei fleste arena setter sin lit til teknologien, men klasserommet er moglegeins framleis kanskje unntaket? Det blir trekt fram to omgrep, “teknologioptimisten” og “teknologipessimisten”. Den spenner seg frå “teknologi er løysinga på dei fleste utfordringane” til “teknologi vil gå på bekostning av den tradisjonelle undervisninga” (Rongved, 2018).

Er vi framleis i ein enten-eller verd? Så klart vil der vere endring i prakis, så klart må ein endre praksis, når reiskapa forandrar seg. Ta snekkeren som fekk spikerpistol, han står ikkje å dundrer med skaftet på spikeren for å få den i veggen? Det skulle tatt seg ut.

Introduksjonen – utrullinga

Her ligg mykje av nøkkelen til suksess eller ikkje. All endring vil stort sett vere ledsaga av kaos. Kaoset oppstår av usikkerhet og nysjerrighet. Det er heilt naturleg. Når borna skal sykle for første gong, så er der kaos. Kaos fordi ein er redd for at det kjære vi har skal skade seg, kaos fordi kompetansen til den som utfører er låg og fordi vi ikkje veit konsekvensen av kva vi held på med. Slik er det med innføring av digitale reiskap for å lære med og. Men vi øver. Og aksepterer, at vi øver, “om du jobber med dette, så løsner det” hugser du?

Dialogen

Dialogen mellom elev-lærer og elev-elev er viktig. Der er vi alle einig trur eg. Munnlege samtalar, relasjonsbygging, tilbakemelding, rettleiing, prosessorientert metode, samarbeid, deling.. Alt dette bygger kompetanse, relasjon og utvikling. Med digitale reiskap vil dialogisk aktivitet utvide seg, informasjonssøke, samtale om funn, vurdere “fake news” vs haldbare funn, samarbeid, rask respons, bruke eiga stemme, tankekart for å synleggjere den totale kompetansen omkring eit tema i klassen. På denne måten er elevane med å definere nivået dei er på, og er dermed med å påverkar nivået av undervisning.

Gjennom samskrivingsreiskap vil ein som lærar enkelt kunne vere tilstade under sjølvse produksjonen, i staden for å alltid ligge bakpå med å sei kva som fungerer og ikkje. Når eg ser ein elev formulere seg, live, og kommenterer i lag med eleven, så har vi òg ein dialog, ein dialog der eleven er med og gjer justeringar og er motivert for det.

Digital dialogisk aktivitet

Tilgong

48 % av kommunane har gjort politisk vedtak om 1-1-løysing for ungdomstrinnet.
Barneskulen ligg bakpå med 25 % på 1.-4., og for 5.-7. med 29 %. Isolerer ein til dei kommunene som har vedtatt 1-1-løsning for ungdomsskolen, er der tendens til at vedtaket får ringverknad for barne- og mellomtrinnet. I kommunene som har digitalisert ungdomsskulen, er det innført vedtak om 1:1-løsning på 48 % av barnetrinnene og 57 % av mellomtrinnene. Altså er tala der det er satsa på ungd.skule dobbelt så høge (Skaftun og Brønnick 2018).

Nytteverdi

Undersøkinga viser positiv haldning til digitalisering blant skuleeigar og. Om teknologi har plass i framtida i skulen svarer 67% av eigarane at det er lurt med ein enhet til kvar elev, 56% for 1:1 løysing. Faktisk kun 2% svarer at 1:1 løysing utfordrar grunnverdiane i skulen og 1% at det å gi elevane kvar sin enhet skaper fleire problem enn det løyser (Skaftun og Brønnick 2018).

“Ein les dårleg på skjerm”

Her er det rom for mange gode diskusjonar. Og ikkje minst, ganske mange enkle tolkingar som vi støtter oss på, fordi vi “trur” og “ynskjer” at ting skal vere som dei har vore. Det motsette av å endre praksis. Meiningar skal det vere, det er bra det, men forsking må få uttale seg og. Så må ein forstå at i all forsking er det kun faktorar som er observert. I det du setter to faktorar saman, vil den eine påverke den andre. Her har vi “trudd” mykje, uten å forstå kva vi ser.

Læringsutbytte er djupnelæring og problemløysing, i alle fall blir det sentrale omgrep når ein skal snakke om læringsutbytte i dagens skule, og neste åra med Fagfornyinga. Element for å oppnå dette er kreativitet, kollaborering, kommunikasjon og kollaborering. Ein skal vere produsent av eigen kunnskap, framfor konsument, ikkje reprodusere innhaldet i læreboka. Vakre ord, så lett å gjere, så vanskeleg å forstå korleis med gårsdagens praksis i bakhovudet?

Skjermlesing vs papirlesing er ein anna debatt. Ber vi alle som gjennomfører undersøkinga å lese på papir? Eller skjerm? Det vil sjølvsagt påverke resultata! Der er funn som kan tilseie at skjermlesing ikkje er optimalt, når testen blir gjort på papir, men så er det tolkinga av data då. Der kan vere signifikante funn (ikkje tilfeldige), men låg statistisk effektstorleik. Funn kan vere “ikkje tilfeldig”, men ha liten praktisk betydning likevel. Oppføgingsstudie som vart gjort der elevar leste på iPad i staden for papir vart gjort, og gjett kva? Forskjellane (dei signifikante verdiane) forsvann. Faktisk var det positiv haldning til å lese på skjerm (Skaftun og Brønnick 2018) !

Vi må vurdere korleis vi tolker resultat, i staden for å vere bastant – i fare for å vere bastant på nett det.

“Ein lærer med blyant”

Her får vi nok same resultat som over. Om vi lærer betre med blyant, handler stort sett om undersøkingar der vaksne skal lære seg og skrive og hugse bokstavar i eit framand alfabet. Då får vi feil verdiar, eller resultat dit etter. Dei som øvde med blyant gjorde det betre enn dei på tastatur riktignok, aktivering av språksenteret (Brocas-senteret) var meir aktivert med blyant. Så då er det klart då? Blyant er betre?

Men kva om ein ser litt vidare og breiare på den pedagogiske skriveforskinga der ein utelukka ser på kontekstuelle forhold, men neglisjerer dei individuelle, psykologiske, fysiologiske, sansemotoriske og fenomenologiske forholda? Er dei forska godt nok på? Nei, vi ser utelukka på språksenteret og dets aktivering.

MEN;

Er det gitt at om språksenteret er meir aktivert, at du lærer betre? Det er streng tatt kun kodemestring, reproduksjon, og har lite med omgrepet læring slik ein som pedagog skal forholde seg til det. I alle fall slik Fagfornyelsen setter fokus på omgrepet læring. Kodemestring er reproduksjon. Konsument av læring, ikkje produsent. Eg trur på ein gyllen middelveg.

Skaftun og Brønnick (2018) skriv det så fint

“Hvis skolen blir et museum der elever rustes til et liv i utstillingsmontrene, men ikke til en videre utdanning og arbeidsliv som er gjennomdigitalisert, har vi feilet”.

Vi må endre praksis

Tolmod er ein dyd. Vi må tilpassa oss “the internet of things” og den digitale tidsalderen, der jobber som bornet i barnehagen skal ha, ikkje er oppfunne enno. Digitale reiskap er, og må, og skal bli ein endringsagent (Rongved-2, 2018).

Utrulling er hengivenhet, kaos, feil, læring, som skaper avsmak og føresette og lærarar, samt frustrasjon og støy. Heilt naturleg. Vi endrar praksis. Få “liker” det.

Implementering er der nye normer og regler, metodar og strategiar blir innarbeida. Der kompetansen til lærar og elev aukar og produksjon av læring er i fokus framfor konsum.

Orden er endring av praksis er blitt etablert praksis og tar igjen teknologien. Der systemnivået er plastisk og forandra og hensiktsmessig bruk.

T-T-T, men det betyr ikkje at det går adundas fordi vi ikkje veit resultatet. Når gjer vi eigentleg det?

Endre praksis, med Endre Praksis

Kjelder:

Elisabeth Rongved (2018): Egen PC til hver elev kan gi nye muligheter i undervisningen. https://lesesenteret.uis.no/forskning/forskningsprosjekter/respons/aktuelt/egen-pc-til-hver-elev-kan-gi-nye-muligheter-i-undervisningen-article120250-14073.html?articleID=120250&categoryID=14073

Elisabeth Rongved-2 (2018): Elevene må få tilgang på teknologi i klasserommet. https://lesesenteret.uis.no/forskning/forskningsprosjekter/respons/aktuelt/elevene-ma-fa-tilgang-pa-teknologi-i-klasserommet-article120192-14073.html?articleID=120192&categoryID=14073

Skaftun og Brønnick (2018): Stener kan ikke flyve https://lesesenteret.uis.no/blogg/stener-kan-ikke-flyve-om-digitalisering-av-skolen-article124347-22354.html?articleID=124347&categoryID=22354

Posted on Leave a comment

Digital klasseskille hos pedagoger? Nokon refleksjonar.

Det digitale skillet er på veg, kanskje like raskt som teknologien rører seg framover? For å starte med eit forslag til definisjon, vil digitale skiller kunne høyres noko slikt ut:

Digitalt klasseskille

Viser primært til sosiale og økonomiske skilnadar som endrer seg eller aukar som følge av at forskjellige grupper i samfunn får ulik tilgang til teknologi. 

Søkjer ein etter digitalt klasseskille, kjem det mange utsegn, tekstar, tankar. Frå gode kjelder som Regjeringen.no, Utdanningsnytt og alle andre aktører som melder seg inn for å skape ein betre skule. Akkurat som eg gjer no.

La oss nett reflektere over fakta, så tenkje litt tanker. Kor mange pedagoger det er i Noreg er eit litt vanskeleg tal, då mange ikkje er i arbeid som pedagog, og talet på ufaglært er vanskeleg, men eg tørr tippe der er omtrent 180.000 + (kjelde: Ssb). Uansett om talet mitt er heilt feil, så kan vi anta det er ein heil del, i skule og barnehage. Det vi forhåpentlegvis alle er einige om som arbeider i oppvekstsektoren er at målet vårt er å ta vare på, vidareutvikle og førebu borna på framtida.

alt som må mestres i skulen

Eg lurer då på kvifor denne sektoren finn det så vanskeleg å tenkje innovativt og framtidsretta? Kvifor organiserer skulen seg som den gjorde for hundrevis av år eller har innslag av metodar som var tilpassa dei som fekk avgrensa tilgong til opplæring og måtte passe på repetisjon i form av heimearbeid (lekser)?

Er det slik at læringsrommet til sjuande og sist er avhengig av pedagogens kompetanse og ingenting anna? La oss sei det først som sist, det er store skilnadar i pedagogens digitale kompetanse. Rapportar viser at denne skilnaden aleine er med på påverke eksamensresultat (Kjelde: Regjeringen).

Rikke Høistad Sjøberg i Kunnskapsdepartementet:

Vi skal ha en skole der alle elevene lærer å bruke og beherske digitale verktøy, og får mulighet til å lykkes, sier statssekretær

Det er den enkelte kommunen og skuleeigar sitt ansvar. Men det er vanskeleg å ta ansvar for noko ein ikkje veit om er mi erfaring. Det er først når ein har oppdaga kva digital kompetanse kan medføre, ein greier å sjå fordelen med å inneha. Mange stader er det fyrtårnspedagoger, men ein ender fort opp som digital vaktmester.

Men kva med brukaren? Eleven? Bornet? Dei blir og utsett på dette skillet.

Der er mange aktører som verkeleg har heve seg rundt, og gjer avansert teknologi tilgjengeleg for “kvermansen”. Lær Kids koding, Forskerfabrikken, Newtonrommene, Vitensenteret og Lego er få av mange aktører som alle tar på seg eit ansvar å tilgjengeleggjere det som framtida som venter borna vil vere.

Men kvifor bruker vi det ikkje då? Hadde eg blitt spurt og svart ærleg, som no:

“eg veit ikkje korleis det virker, derfor gjer eg det ikkje. Som pedagog/ansvarleg er det viktig at eg har full kontroll” – Denne påstanden ville vore ekstremt destruktivt innen grunder og innovasjonstankegong, det er sikkert.

Er det noko eg har lært gjennom reisa av å starte opp selskap, så er det er anerkjenne det eg ikkje kan, få hjelp til å gjere eller lære. Så bygger ein stein for stein. Men kan det hende ein for lenge har brukt argumentet “slik lærte dei før, slik kan dei lære no” så lenge, at steget for å anerkjenne kva ein ikkje kan og treng hjelp med, handler om at ein ikkje er i nærleiken av å sjå potensialet? Noko som vil gjere det enno meir vanskeleg å stille spørsmål, som kanskje kunne ført til læring?

tung setning, ein gong til:

Er avstanden blitt så stor at ein ikkje lenger ser kva som er mogleg?

Det er som eleven som har hatt 9,5 år med matematikk, uten å forstå. Så skal denne eleven gjennom ein test som alle andre, sjølv om vi alle veit utfallet. Hadde “hen” vore fanga opp i 3.-4. klasse ville det kanskje sett annerledes ut. Og slik er det. No må pedagoger få differensiert opplæring, akkurat som borna.

Elever får svært variert opplærng i bruk av digitale reiskap. Mykje skuldast sjølvsagt tilgong, men og kompetanse. Eller satsing. Tilgong vil alltid vere orsak, men det betyr ikkje at problemet forsvinner.

Vi skal ikkje ha ein skule med digitalt klasseskille, men vi har det. Det skal vere ei opplæring der ein lærer å bruke, beherske og utnytte digitale reiskap, får høve til å lukkes og oppdage høvene.

I større og større grad er til dømes eksamen lagt opp til at ein handsamer digitale reiskap, då må vi passe på at det er ein del av den naturlege opplæringa. Eksamen skal liksom vere den siste store testen…

Digital kompetanse

Før var det konkurransefortrinn, no er det naudsynt.

Derfor bør det vere ein naturleg del av opplæringa. 60% av dei som startar på skulen neste år, vil ende opp i yrker vi ikkje veit kva er (kjelde: NRK). Teknologi og bruk er ein like viktig del av av oss som demokrati, samfunnsliv og medborgarskap. Sist i dag las eg om ein statsoverhovud som vil fjerne sosiale medier fordi ein sjølv ikkje fekk bruke ytringsfridommen fritt. Då skal ingen få det? Det er slike hendingar som bør ringe kraftige bjeller, då vi ser at teknologien gir oss bruk til å ha si eiga stemme, ut i verda, identitet, utvikling og grunnlovsparagraf 100 er mykje mynta rundt det å beherske teknologi. Det er ikkje berre Minecraft og Fortnite.

Når born får ta del i teknologien som omgir samfunnet, vil dei bli betre rusta til framtida enn dei som ikkje gjer det. Sånn er det. Så kvifor halde tilbake?

digitale reiskap i oppvekst

-er ein reiskap til å lære i lag med, ikkje av!

Sitatet over er så viktig. Vi skal lære å ha dei rundt oss, for å fremje læring, forståing. Vi skal bruke digitale reiskap til å “lære å lære”. Livslang læring.

I Noreg har vi låge lenge fremst. No er vi sinke i Europa. 75% av norske 7. klassingar digitale reiskap mindre enn 4 timar i veka. Kva blir dei resterande timane ila veka brukt til? Mest truleg er mykje av tida brukt til “slik vi gjorde før”. Det held ikkje. “Før” er lenge siden i den digitale verda, og blir enno lenger sida raskare enn vi aner.

Noreg kjem med dårlegare resultat enn andre land i Europa når det gjelder korleis digital dugleik blir tileigna gjennom utdanning. 30% i barneskulen bruker datamaskin kvar dag, 50% eit par gonger i veka. 16% eit par gonger i mnd og 5% aldri. Kan vi akspetere det? (Kjelde: Nou2013:2).

Born sin digitale rettighet

Born har rett til å lære det. Det har vore aktivt siden Kunnskapsløfte (2006) og blir enno tydlegare i Fagfornyelsen (2020). Det vil bidra til at borna stiller meir likt etter same skulegong.

Det er nok vi pedagoger som må omstille oss først, for at dei vi jobber for skal kome vidare. Vi presse på og tørre. Vi må få opplæring, rammer som presser oss litt vidare, så ein kan starte med å greie å stille spørsmål som igjen kan fremje auka kompetanse. Der er framleis tid til å hente oss inn, men då må vi aktivt søkje det.

Eg tørr sei at vi må endre praksis for å kome vidare, og eg gler meg til Fagfornyinga. For då skal eg drive med så mange ting eg ikkje kan, men finne det ut på vegen i lag med elevar og kollega.

Om ein ikkje skal dette av no, trengs det aktiv handling. Vi kan ikkje leve med skille i oppvekstsektor. Teknologien forsvinner ikkje, den skal gjere det enklare og meir effektivt.

Kjeldeliste:

NOU2013:2: https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/nou-2013-2/id711002/sec8

NRK: https://www.nrk.no/ytring/uhort-digitalt-klasseskille-1.13651390

Regjeringen: https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/bekymret-for-digitalt-klasseskille/id2621106/)

Ssb: https://www.ssb.no/utdanning/statistikker/utdansatte