Posted on Leave a comment

Digital klasseskille hos pedagoger? Nokon refleksjonar.

Det digitale skillet er på veg, kanskje like raskt som teknologien rører seg framover? For å starte med eit forslag til definisjon, vil digitale skiller kunne høyres noko slikt ut:

Digitalt klasseskille

Viser primært til sosiale og økonomiske skilnadar som endrer seg eller aukar som følge av at forskjellige grupper i samfunn får ulik tilgang til teknologi. 

Søkjer ein etter digitalt klasseskille, kjem det mange utsegn, tekstar, tankar. Frå gode kjelder som Regjeringen.no, Utdanningsnytt og alle andre aktører som melder seg inn for å skape ein betre skule. Akkurat som eg gjer no.

La oss nett reflektere over fakta, så tenkje litt tanker. Kor mange pedagoger det er i Noreg er eit litt vanskeleg tal, då mange ikkje er i arbeid som pedagog, og talet på ufaglært er vanskeleg, men eg tørr tippe der er omtrent 180.000 + (kjelde: Ssb). Uansett om talet mitt er heilt feil, så kan vi anta det er ein heil del, i skule og barnehage. Det vi forhåpentlegvis alle er einige om som arbeider i oppvekstsektoren er at målet vårt er å ta vare på, vidareutvikle og førebu borna på framtida.

alt som må mestres i skulen

Eg lurer då på kvifor denne sektoren finn det så vanskeleg å tenkje innovativt og framtidsretta? Kvifor organiserer skulen seg som den gjorde for hundrevis av år eller har innslag av metodar som var tilpassa dei som fekk avgrensa tilgong til opplæring og måtte passe på repetisjon i form av heimearbeid (lekser)?

Er det slik at læringsrommet til sjuande og sist er avhengig av pedagogens kompetanse og ingenting anna? La oss sei det først som sist, det er store skilnadar i pedagogens digitale kompetanse. Rapportar viser at denne skilnaden aleine er med på påverke eksamensresultat (Kjelde: Regjeringen).

Rikke Høistad Sjøberg i Kunnskapsdepartementet:

Vi skal ha en skole der alle elevene lærer å bruke og beherske digitale verktøy, og får mulighet til å lykkes, sier statssekretær

Det er den enkelte kommunen og skuleeigar sitt ansvar. Men det er vanskeleg å ta ansvar for noko ein ikkje veit om er mi erfaring. Det er først når ein har oppdaga kva digital kompetanse kan medføre, ein greier å sjå fordelen med å inneha. Mange stader er det fyrtårnspedagoger, men ein ender fort opp som digital vaktmester.

Men kva med brukaren? Eleven? Bornet? Dei blir og utsett på dette skillet.

Der er mange aktører som verkeleg har heve seg rundt, og gjer avansert teknologi tilgjengeleg for “kvermansen”. Lær Kids koding, Forskerfabrikken, Newtonrommene, Vitensenteret og Lego er få av mange aktører som alle tar på seg eit ansvar å tilgjengeleggjere det som framtida som venter borna vil vere.

Men kvifor bruker vi det ikkje då? Hadde eg blitt spurt og svart ærleg, som no:

“eg veit ikkje korleis det virker, derfor gjer eg det ikkje. Som pedagog/ansvarleg er det viktig at eg har full kontroll” – Denne påstanden ville vore ekstremt destruktivt innen grunder og innovasjonstankegong, det er sikkert.

Er det noko eg har lært gjennom reisa av å starte opp selskap, så er det er anerkjenne det eg ikkje kan, få hjelp til å gjere eller lære. Så bygger ein stein for stein. Men kan det hende ein for lenge har brukt argumentet “slik lærte dei før, slik kan dei lære no” så lenge, at steget for å anerkjenne kva ein ikkje kan og treng hjelp med, handler om at ein ikkje er i nærleiken av å sjå potensialet? Noko som vil gjere det enno meir vanskeleg å stille spørsmål, som kanskje kunne ført til læring?

tung setning, ein gong til:

Er avstanden blitt så stor at ein ikkje lenger ser kva som er mogleg?

Det er som eleven som har hatt 9,5 år med matematikk, uten å forstå. Så skal denne eleven gjennom ein test som alle andre, sjølv om vi alle veit utfallet. Hadde “hen” vore fanga opp i 3.-4. klasse ville det kanskje sett annerledes ut. Og slik er det. No må pedagoger få differensiert opplæring, akkurat som borna.

Elever får svært variert opplærng i bruk av digitale reiskap. Mykje skuldast sjølvsagt tilgong, men og kompetanse. Eller satsing. Tilgong vil alltid vere orsak, men det betyr ikkje at problemet forsvinner.

Vi skal ikkje ha ein skule med digitalt klasseskille, men vi har det. Det skal vere ei opplæring der ein lærer å bruke, beherske og utnytte digitale reiskap, får høve til å lukkes og oppdage høvene.

I større og større grad er til dømes eksamen lagt opp til at ein handsamer digitale reiskap, då må vi passe på at det er ein del av den naturlege opplæringa. Eksamen skal liksom vere den siste store testen…

Digital kompetanse

Før var det konkurransefortrinn, no er det naudsynt.

Derfor bør det vere ein naturleg del av opplæringa. 60% av dei som startar på skulen neste år, vil ende opp i yrker vi ikkje veit kva er (kjelde: NRK). Teknologi og bruk er ein like viktig del av av oss som demokrati, samfunnsliv og medborgarskap. Sist i dag las eg om ein statsoverhovud som vil fjerne sosiale medier fordi ein sjølv ikkje fekk bruke ytringsfridommen fritt. Då skal ingen få det? Det er slike hendingar som bør ringe kraftige bjeller, då vi ser at teknologien gir oss bruk til å ha si eiga stemme, ut i verda, identitet, utvikling og grunnlovsparagraf 100 er mykje mynta rundt det å beherske teknologi. Det er ikkje berre Minecraft og Fortnite.

Når born får ta del i teknologien som omgir samfunnet, vil dei bli betre rusta til framtida enn dei som ikkje gjer det. Sånn er det. Så kvifor halde tilbake?

digitale reiskap i oppvekst

-er ein reiskap til å lære i lag med, ikkje av!

Sitatet over er så viktig. Vi skal lære å ha dei rundt oss, for å fremje læring, forståing. Vi skal bruke digitale reiskap til å “lære å lære”. Livslang læring.

I Noreg har vi låge lenge fremst. No er vi sinke i Europa. 75% av norske 7. klassingar digitale reiskap mindre enn 4 timar i veka. Kva blir dei resterande timane ila veka brukt til? Mest truleg er mykje av tida brukt til “slik vi gjorde før”. Det held ikkje. “Før” er lenge siden i den digitale verda, og blir enno lenger sida raskare enn vi aner.

Noreg kjem med dårlegare resultat enn andre land i Europa når det gjelder korleis digital dugleik blir tileigna gjennom utdanning. 30% i barneskulen bruker datamaskin kvar dag, 50% eit par gonger i veka. 16% eit par gonger i mnd og 5% aldri. Kan vi akspetere det? (Kjelde: Nou2013:2).

Born sin digitale rettighet

Born har rett til å lære det. Det har vore aktivt siden Kunnskapsløfte (2006) og blir enno tydlegare i Fagfornyelsen (2020). Det vil bidra til at borna stiller meir likt etter same skulegong.

Det er nok vi pedagoger som må omstille oss først, for at dei vi jobber for skal kome vidare. Vi presse på og tørre. Vi må få opplæring, rammer som presser oss litt vidare, så ein kan starte med å greie å stille spørsmål som igjen kan fremje auka kompetanse. Der er framleis tid til å hente oss inn, men då må vi aktivt søkje det.

Eg tørr sei at vi må endre praksis for å kome vidare, og eg gler meg til Fagfornyinga. For då skal eg drive med så mange ting eg ikkje kan, men finne det ut på vegen i lag med elevar og kollega.

Om ein ikkje skal dette av no, trengs det aktiv handling. Vi kan ikkje leve med skille i oppvekstsektor. Teknologien forsvinner ikkje, den skal gjere det enklare og meir effektivt.

Kjeldeliste:

NOU2013:2: https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/nou-2013-2/id711002/sec8

NRK: https://www.nrk.no/ytring/uhort-digitalt-klasseskille-1.13651390

Regjeringen: https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/bekymret-for-digitalt-klasseskille/id2621106/)

Ssb: https://www.ssb.no/utdanning/statistikker/utdansatte

Leave a Reply